آهن یکی از عناصر حیاتی برای رشد و سلامت گیاهان است. کمبود آهن در خاک میتواند باعث زرد شدن برگها، کاهش فتوسنتز، کند شدن رشد و در نهایت کاهش عملکرد محصول شود. اما در میان روشهای مختلف تأمین آهن برای گیاهان، دو گزینهی اصلی وجود دارد: کود آهن معمولی و کلات آهن. سؤال اصلی بسیاری از کشاورزان و باغداران این است که تفاوت این دو نوع کود در چیست و کدام گزینه برای شرایط زمین و گیاه مناسبتر است. در این مقاله بهصورت علمی، کاربردی و کامل، تفاوت کود آهن و کلات آهن را بررسی میکنیم تا بتوانید بهترین انتخاب را برای زمین و محصولات خود داشته باشید.
کلات آهن چیست و چرا تولید شد؟
کلمهی «کلات» (Chelate) از واژهی یونانی “chele” به معنی «چنگال» گرفته شده است. در واقع، کلاتها ترکیباتی هستند که یک مولکول آلی مانند EDDHA، DTPA یا EDTA، عنصر آهن را دربر میگیرد و آن را در برابر واکنش با سایر عناصر خاک محافظت میکند.
برای خرید اینترنتی کود کلات اهن با قیمت مناسب به این صفحه از سایت ما مراجعه کنید: بهترین کود آهن
تفاوت کود آهن و کلات آهن
برای درک بهتر موضوع، در ادامه تفاوتهای مهم این دو نوع کود را در چند دسته بررسی میکنیم:
۱. فرمول شیمیایی و ساختار
کود آهن معمولی معمولاً از ترکیبات ساده معدنی مانند سولفات آهن تشکیل شده است. این نوع کودها بهراحتی در خاک واکنش میدهند و در محیطهای قلیایی ناپایدار هستند.
اما کلات آهن شامل یک عامل آلی است که آهن را در یک ساختار حلقوی نگه میدارد و از واکنش آن با سایر مواد جلوگیری میکند. به همین دلیل، کلات آهن حتی در خاکهای با pH بالا هم مؤثر باقی میماند.
۲. میزان جذب توسط گیاه
در شرایط یکسان، میزان جذب آهن از کود کلاتی چندین برابر بیشتر از کود آهن معمولی است. این تفاوت بهخصوص در خاکهای آهکی و قلیایی بسیار چشمگیر است.
به بیان دیگر، اگر در زمین شما pH بالای ۷ باشد، کود آهن معمولی تقریباً بیاثر خواهد بود، اما کلات آهن بهراحتی عمل میکند.
۳. پایداری در خاک
کود آهن در تماس با اکسیژن و مواد معدنی خاک بهسرعت اکسید شده و از بین میرود. در مقابل، کلات آهن پایداری بسیار بالاتری دارد و میتواند هفتهها در خاک باقی بماند بدون اینکه اثر خود را از دست بدهد. این ویژگی باعث صرفهجویی در مصرف کود و کاهش هزینههای مزرعه میشود.
۴. نحوهی مصرف و زمان جذب
کود آهن معمولی باید در خاک مرطوب یا در مراحل اولیه رشد استفاده شود، در حالی که کلات آهن را میتوان در هر مرحله از رشد گیاه و حتی به صورت محلولپاشی استفاده کرد.
علاوه بر این، جذب آهن از کلات بسیار سریعتر اتفاق میافتد و علائم کمبود آهن در مدت کوتاهی از بین میرود.
۵. قیمت و صرفه اقتصادی
از نظر هزینه، کود آهن ساده بسیار ارزانتر از کلات آهن است. اما باید توجه داشت که در بسیاری از خاکها، اثرگذاری پایین کود آهن باعث میشود در عمل، هزینهی تمامشدهی بیشتری نسبت به کلات داشته باشد.
بنابراین، از دید اقتصادی، کلات آهن گزینهی بهصرفهتری است چون بازده نهایی آن بالاتر است.
انواع مختلف کلات آهن و تفاوت آنها
کلات آهن فقط یک نوع نیست و با توجه به ترکیبات شیمیایی مختلف، چندین نوع از آن در بازار وجود دارد. هر کدام از این انواع برای شرایط خاصی مناسباند:
۱. کلات آهن EDDHA
قویترین نوع کلات آهن است که در خاکهای بسیار قلیایی (pH بالاتر از ۷٫۵) بهترین عملکرد را دارد. این نوع معمولاً رنگ قرمز تیره دارد و پایداری بالایی در خاک دارد.
برای باغهایی که با مشکل زردی شدید برگها روبهرو هستند، EDDHA بهترین انتخاب است.
۲. کلات آهن DTPA
این نوع کلات در خاکهایی با pH تا حدود ۷ مؤثر است. معمولاً در زمینهای نیمهقلیایی و باغهای مرکبات استفاده میشود. قیمت آن پایینتر از EDDHA است و گزینهای اقتصادیتر به شمار میآید.
۳. کلات آهن EDTA
کلات EDTA در خاکهای خنثی یا اسیدی عملکرد خوبی دارد اما در خاکهای قلیایی سریعاً تجزیه میشود. این نوع برای محصولات گلخانهای یا زمینهای با pH پایین مناسبتر است.
کدامیک بهتر است: کود آهن یا کلات آهن؟
پاسخ این سؤال بستگی به نوع خاک، شرایط اقلیمی و بودجه شما دارد.
اگر خاک شما اسیدی یا خنثی است، میتوانید از کود آهن ساده مانند سولفات آهن استفاده کنید. اما اگر در مناطق آهکی یا با pH بالا کشاورزی میکنید، تنها گزینهی مؤثر کلات آهن است.
به بیان دیگر، کلات آهن نسخهی پیشرفتهتر و علمیتر کود آهن است که با هزینهی بالاتر، نتیجهای سریعتر و پایدارتر به شما میدهد.
مزایای استفاده از کلات آهن نسبت به کود آهن
جذب سریعتر توسط ریشه و برگ
ماندگاری بیشتر در خاک
کارایی بالا در خاکهای قلیایی
کاهش مصرف کود در درازمدت
بهبود رنگ و سلامت برگها در مدت کوتاه
این ویژگیها باعث شدهاند که کلات آهن بهعنوان یکی از مؤثرترین مکملهای تغذیهای گیاه شناخته شود.
جمعبندی
کود آهن و کلات آهن هر دو برای تأمین عنصر حیاتی آهن در گیاهان ضروری هستند، اما تفاوت اصلی در پایداری، قابلیت جذب و عملکرد در خاکهای مختلف است.
در حالی که کود آهن معمولی برای خاکهای اسیدی و شرایط ساده مناسب است، کلات آهن گزینهای حرفهایتر برای زمینهای آهکی، قلیایی و کمآهن بهشمار میرود.
اگر هدف شما دستیابی به گیاهانی سالم، برگهای سبز و محصولی با کیفیت بالا است، استفاده از کلات آهن با پایه EDDHA یا DTPA انتخابی هوشمندانه و مطمئن خواهد بود.
